U Belom Blatu, selu nadomak Zrenjanina, žetva trske predstavlja tradiciju dugu decenijama i jedno od najstarijih zanimanja meštana.
Ovaj težak sezonski posao počinje sa prvimjačim mrazevima, kada se močvarno zemljište zaledi, a uslovi za seču postanu povoljniji.
Niske temperature olakšavaju rad u močvari, jer radnici više ne propadaju duboko u mokro tlo, dok se osušena trska lakše seče. Ipak, posao je fizički zahtevan i odvija se tokom najhladnijeg dela godine, najčešće od decembra do aprila.
Trska se uglavnom seče ručno, posebnim alatom poznatim kao đalaska. Nakon seče, radnici je vezuju u snopove, koji se potom prevoze do radionica za dalju obradu. Za transport se koriste posebno prilagođene platforme, na koje može da stane oko 60 snopova. Jedna ekipa tokom dana može da napuni i desetak takvih platformi.
Od močvare do gotovih proizvoda
Kada se završi posao na terenu, počinje prerada. Trska se razvrstava prema dužini, koja može da dostigne i pet metara, a zatim se od nje izrađuju različiti proizvodi.
Među njima su trščani krovovi, termoizolacioni materijali, štukature, suncobrani, paravani i drugi proizvodi koji imaju primenu u građevinarstvu i domaćinstvu.
Sezona seče traje najkasnije do sredine aprila, a u tom periodu angažuju se i sezonski radnici. Nakon toga, posao se nastavlja u radionicama, gde nastaju gotova trščana pletiva.
Značajan deo proizvodnje iz Belog Blata namenjen je izvozu, pre svega na tržište Nemačke.
Tradicija izvoza duga više od pola veka
Plasman proizvoda od trske na nemačko tržište započeo je još sedamdesetih godina prošlog veka, kada je tadašnji direktor Zemljoradničke zadruge „Jedinstvo“ uspostavio saradnju sa inostranim partnerima.
U najboljim godinama u Belom Blatu proizvodilo se i izvozilo približno milion kvadratnih metara proizvoda od trske godišnje. Saradnja je nakratko prekinuta tokom perioda embarga, ali je kasnije obnovljena, iako u manjem obimu nego ranije.
Posebnost beloblatske trske ogleda se i u njenom poreklu. Za razliku od pojedinih zemalja u kojima se ova biljka namenski uzgaja, u okolini Belog Blata ona raste samoniklo. Pojavljuje se u martu, a vegetacija traje do novembra. Iako je na ovom području reč o samonikloj biljci, trska iz banatskih močvara smatra se veoma kvalitetnom.
Žetva trske tako ostaje važan deo tradicije Belog Blata – posao koji povezuje generacije, čuva lokalno zanatstvo i sirovinu iz banatske močvare pretvara u proizvode koji pronalaze kupce i daleko izvan granica Srbije.